İzmir ve Kula’da Ortodoks Sivil Mimari Mirası

2022 yılının başında tanıtımını yapacağımız ilk kitap, İzmirli Yakın Kitabevi ve Yayınevi‘nin 2021 yılının son günlerinde raflara yerleştirdiği “İzmir ve Kula’da Ortodoks Sivil Mimari Mirası” ismini taşıyor.

Yazarı yüksek mimar N. Nebil Altınel, 1947 yılında Türk bir baba ile Rum bir annenin ikinci evladı olarak İstanbul’da doğmuş olmakla birlikte; Saint Joseph Ortaokulu’nda okumuş ve mimarlık eğitimini Floransa Üniversitesi’nde bitirmiş bir yüksek mimar. Uzunca bir süredir İzmir’de yaşıyor ve 1981 yılından bu yana profesyonel turist rehberi olarak çalışıyor. Biz kendisini daha çok iki dönem yaptığı İzmir Turist Rehberleri Odası başkanlığı nedeniyle tanıyor, biliyoruz.

Yüksek mimar N. Nebil Altınel bize ve anneannesi Olimbiya Cavela Papazoğlu‘na armağan ettiği “İzmir ve Kula’da Ortodoks Sivil Mimari Mirası” isimli kitap dört ayrı bölümden oluşuyor. Kitabın birinci bölümünde İzmir’e özgü ev tiplerinin özellikleri, ikinci bölümünde yangın yerinden yeni bir kentsel dokuya dönüşen Kültürpark‘ı, Paraşüt Kulesi‘ni, İzmir Tarih ve Sanat Müzesi‘ni, Kültürpark Evlendirme Dairesi‘ni, Kültürpark‘ın bitki örtüsü ile heykellerini, Kültürpark‘ı Kültürpark yapan Kazım Dirik, Behçet Uz, peyzaj mimarı Bedri Or, gazeteci Ahmet Suat Yurtkoru, büyük sanatçı Cevat Şakir Kabaağaçlı, mimar İ. Harbi Hotan, mimar Rıza Aşkan, mimar Mesut Özok ve Y. mimar Ferruh Örel gibi değerli insanları, üçüncü bölümde Manisa’nın Kula ilçesindeki tarihi Karamanlı-Rum evlerini, bu tarihi kültürel değerlerle ilgili özellikleri öğreniyor, kitabın eki olarak adlandırılan dördüncü ve son bölümde ise kitabın Kula ile ilgili bölümünde karşımıza çıkan yazıt ve mezar taşlarının okunmasını kolaylaştıracak olan Yunan Alfabesi ile ilgili bilgilere ulaşıyor, birçok konuda yeni bilgiler ediniyoruz.

Tabii ki bu kitapta yer alan Kültürpark‘ın geçmişi ve kurucularıyla ilgili ayrıntılı bilgiler; ayrıca, en son 24 Nisan 2011 tarihinde rahmetli Şükrü Tül ile birlikte gidip dolaştığım Kula coğrafyası ve tarihi evleri; özellikle de Kula şehir meydanında gördüğüm eski Karaman Rumcası ile yazılmış mezar taşları, Lambiyanos Rum okulu, Meryem Ana Kilisesi kalıntıları ve her bir tarihi evin kapısının üstüne ya da yanına çivilenmiş sigorta şirketi tabelaları ilgimi en çok çeken şeyler… Eminim ki, 2015 yılından bu yana büyük bir dayanışma ile sürdürdüğümüz Kültürpark Mücadelesi‘nin içinde yer alan ya da destekleyen tüm arkadaşlarımın, benim gibi Kültürpark ile ilgili bölümlere daha fazla ilgi göstereceklerini umuyorum.

İzmir ve Kula‘nın sahip olduğu tarihi ve kültürel değerleri, sahip olduğu mimarlık bilgisinin disiplinlerarası evreniyle profesyonel turizm rehberliğinin incelikleriyle buluşturup bizlere ulaştıran ve bunu da bir zamanlar sevgili dostumuz rahmetli Gürhan Tümer‘in yaptığı gibi, acımasızca geçip giden zamandan geriye kalacak bir kitapla somutlayan yüksek mimar N. Nebil Altınel‘i ve Yakın Kitabevi & Yayınları‘nı kutluyor, bu tür yayınların kentin şimdiye kadar ele alınmamış başka bölge ve yapıları için devam ettirmesini diliyorum.

Son söz, her zaman olduğu gibi yazarın kendisine ait:

Benim için her şey bir perdeyi ya da bir gölgeyi kaldırmak gerektiğini düşünerek başladı. Bu topraklarda yedi tepeli kentin gölgesi ihtişam olup tüm kentlerin üzerine düşer. Bana göre ise, -tek şehir deyip kimseleri üzmek istemem ancak-, İzmir kesin bir istisnadır ve ihtişamı yüzünden haklı olarak Akdeniz’in yıldızı olarak anılır. Çünkü İzmir Ege’nin kıyısında konumu, toplumsal yapısı, kültürel derinliği vb. açılardan tektir; insanlarıyla ve mimarisiyle ışık saçan bir özgün mozaik gibidir.

Bu kent bir asır önce nasıl bir yerdi ve kimlere ev sahipliği yapmıştı? 1922’de meydana gelen Büyük Yangın’dan sonra neleri kaybetti ve nasıl gelişti? Metinde bu soruların cevabına mimari yoluyla ulaşılmak istenilmiştir: hem İzmir’de hem de Kula’da.

Kitabın okunması bitmeden elinizden düşmemesi dileğiyle…N. Nebil Altınel

Kula Fotoğrafları

Kula’ya gidenler bilir; Kula evleri, insanları ve doğası ile adeta bir fotoğraf stüdyosu gibidir… Elinde bir fotoğraf makinası olmayanları bile hafızasına kazıdığı güzelliklerle gönendirip sevindirir… Doğanın insana sunduğu güzellikler, insanın doğaya öykünerek ve uyarak yarattığı mekânlar, el emeğinin ortaya çıkardığı değerler… Hepsi, hepsi güzel fotoğraf karelerinin malzemeleridir aslında…

Kula’nın ülkemiz ve Dünya için bir hazine olduğunu dikkate alıp yola çıkan Manisa Büyükşehir Belediyesi 2016 yılında düzenlediği Katakaumene Fotoğraf Yarışmasında “gören göz ve belgeleyen objektiflerin, ışıkla Kula’da buluşmasını” amaçlamış. O nedenle yarışma sonucunda ortaya çıkan yapıtlar gerçekten Kula evlerini, peri bacalarını, yanık topraklar diyarı Katakaumene’yi, yöre insanlarını ışıkla buluşturmuş…

Kural ihlali nedeniyle birincilik ödülünün iptal edildiği yarışmada ikinci ve üçüncü olan, mansiyon alan ve sergilemeye değer bulunan toplam 64 güzel fotoğrafı sizlerin beğenisine sunuyoruz.

01-ahmet-zeki-okur-kulada-sabah-ikincilik-odulu
Ahmet Zeki Okur – “Kula’da Sabah” – İkincilik Ödülü

02-cihan-karaca-leblebi-ucunculuk-odulu
Cihan Karaca – “Leblebi” – Üçüncülük Ödülü

03-erdal-turkoglu-sari-mansiyon
Erdal Türkoğlu – “Sarı” – Mansiyon

04-oguz-mirac-sonmez-yuruyenler-mansiyon
Oğuz Miraç Sönmez – “Yürüyenler” – Mansiyon

05-gulsun-arslan-pazar-yeri-mansiyon
Gülsün Arslan – “Pazaryeri” – Mansiyon

06-bulent-suberk-peri-mansiyon
Bülent Suberk – “Peri” – Mansiyon

07-ismet-danyeli-dokuma-mansiyon
İsmet Danyeli – “Dokuma” – Mansiyon

08-merve-ozer-coban-mansiyon
Merve Özer – “Çoban” – Mansiyon

09-can-yucel-kula-gezegeni-mansiyon
Can Yücel – “Kula Gezegeni” – Mansiyon

10-hasan-akay-havadan-kula-mansiyon
Hasan Akay – “Havadan Kula” – Mansiyon

11-osman-kaan-dogan-tarihi-evler-mansiyon
Osman Kaan Doğan – “Tarihi Evler” – Mansiyon

12-ahmet-yilmaz-komsu-mansiyon
Ahmet Yılmaz – “Komşu” – Mansiyon

13-gulsun-arslan-at-arabasi-sergileme
Gülsün Arslan – “At Arabası” – Sergileme

14-alaattin-kanlioglu-sergileme
Alaattin Kanlıoğlu – Sergileme

15-sirzat-temiz-merdiven-sergileme
Şirzat Temiz – “Merdiven” – Sergileme

16-kemal-ozkilic-bagdadi-mimari-sergileme
Kemal Özkılıç – “Bağdadi Düzenleme” – Sergileme

17-nedim-yalcin-kiremitci-peribacalari-sergileme
Nedim Yalçın Kiremitçi – “Peribacaları” – Sergileme 

18-kenan-talas-kulada-tarih-sergileme
Kenan Talas – “Kula’da Tarih” – Sergileme

19-ahmet-zeki-okur-kula-sokaklari-sergileme
Ahmet Zeki Okur – “Kula Sokakları” – Sergileme

20-fatma-demir-aksam-yemegi-sergileme
Fatma Demir – “Akşam Yemeği” – Sergileme

21-hasan-zer-kula-sergileme
Hasan Zer – “Kula” – Sergileme

22-mehmet-cakir-guvercinler-sergileme
Mehmet Çakır – “Güvercinler” – Sergileme

23-arzu-ibranoglu-sabah-sergileme
Arzu İbranoğlu – “Sabah” – Sergileme

24-caner-baser-tarhana-sergileme
Caner Başer – “Tarhana” – Sergileme

25-aylin-erozcan-kula-emek-sergileme
Aylin Erözcan – “Kula, Emek” – Sergileme

26-aylin-erozcan-kula-kececiler-sergileme
Aylin Erözcan – “Kula, Keçeciler” – Sergileme

27-cem-balki-kula-deri-sergileme
Cem Balkı – “Kula, Deri” – Sergileme

28-bahir-dibekoglu-peribacalari-sergileme
Bahir Dibekoğlu – “Peribacaları” – Sergileme

29-al-osman-ak-golde-insanlari-sergileme
Ali Osman Ak – “Gölde İnsanları” – Sergileme

30-ali-osman-ak-kula-guzeli-sergileme
Ali Osman Ak – “Kula Güzeli” – Sergileme

31-suleyman-ulker-arkadas-sergileme
Süleyman Ülker – “Arkadaş” – Sergileme

32-erdal-yavuzak-yanik-sehir-sergileme
Erdal Yavuzak – “Yanık Şehir” – Sergileme

33-erdal-yavuzak-tabakhane-sergileme
Erdal Yavuzak – “Tabakhane” – Sergileme

34-ozkan-dokuzlar-kula-mimari-sergileme
Özkan Dokuzlar – “Kula, Mimari” – Sergileme

35-yamac-turkoz-peribacalari-sergileme
Yamaç Türköz – “Peribacaları” – Sergileme

36-yamac-turkoz-bebek-sergileme
Yamaç Türköz – “Bebek” – Sergileme

37-yilmaz-topcu-kula-sergileme
Yılmaz Topçu – “Kula” – Sergileme

38-mehmet-musebbih-ergin-kazanci-sergileme
Mehmet Müsebbih Engin – “Kazancı” – Sergileme

39-can-yucel-volkanin-ulkesi-sergileme
Can Yücel – “Volkanın Ülkesi” – Sergileme

40-can-yucel-yanik-ulke-sergileme
Can Yücel – “Yanık Ülke” – Sergileme

41-adnan-teymur-kece-sergileme
Adnan Teymur – “Keçe” – Sergileme

42-ali-ihsan-oto-jeopark-sergileme
Ali İhsan Oto – “Jeopark” – Sergileme

43-suna-yilmaz-golde-nene-sergileme
Suna Yılmaz – “Gölde Nine” – Sergileme

44-hakan-unal-deri-iscileri-sergileme
Hakan Ünal – “Deri İşçileri” – Sergileme

45-emel-guley-ikram-sergileme
Emel Güley – “İkram” – Sergileme

46-ali-aslan-incesu-coban-sergileme
Ali Aslan – “İncesu, Çoban” – Sergileme

47-metin-hadimli-dost-kapisi-sergileme
Metin Hadımlı – “Dost Kapısı” – Sergileme

48-halime-ilkme-nohut-sergileme
Halime İlkme – “Nohut” – Sergileme

49-ahmet-sungur-dama-sergileme
Ahmet Sungur – “Dama” – Sergileme

50-gokhan-ozgur-semerci-sergileme
Gökhan Özgür – “Semerci” – Sergileme

51-batuhan-beceren-detay-sergileme
Batuhan Beceren – “Detay” – Sergileme

52-murat-altincan-yaren-meydani-sergileme
Murat Altıncan – “Yaren Meydanı” – Sergileme

53-erol-keyvan-goldede-sergileme
Erol Keyvan – “Göldede” – Sergileme

54-tayfun-erman-kadin-isci-sergileme
Tayfun Erman – “Kadın İşçi” – Sergileme

55-erdem-cihan-arslan-yanardagdan-kalanlar-sergileme
Erdem Cihan Arslan – “Yanardağdan Kalanlar” – Sergileme

56-volkan-caner-apaydin-kula-sergileme
Volkan Caner Apaydın – “Kula” – Sergileme

57-ulku-kara-kulanin-bacalari-sergileme
Ülkü Kara – “Kula’nın Bacaları” – Sergileme

58-erdi-okan-yilmaz-sergileme
Erdi Okan Yılmaz – Sergileme

59-zafer-cankiri-kula-demirci-sergileme
Zafer Çankırı – “Kula, Demirci” – Sergileme

60-ilknur-sen-jeopark-sergileme
İlknur Şen – “Jeopark” – Sergileme

61-cagdas-intepeler-kula-manzara-sergileme
Çağdaş İntepeler – “Kula, Manzara” – Sergileme

62-evrim-yesilkaya-panorama-volkanik-park-sergileme
Evrim Yeşilkaya – “Panoramik Volkanik Park” – Sergileme 

63-mustafa-aykut-topal-kula-jeopark-sergileme
Mustafa Aykut Topal – “Kula, Jeopark” – Sergileme

64-mustafa-aykut-topal-kula-gundogumu-sergileme
Mustafa Aykut Topal – “Kula, Gündoğumu” – Sergileme