Mehmet Bedrettin Kökten’in genç mimarlara tavsiyesi:
“Bu meslekte bol kitap karıştırsınlar, gezsinler, yorulmadan sorsunlar. Serbest elle, çizgiyle, renkle akademik bir hava içinde çizsinler.”
Ali Rıza Avcan
Restoratör yüksek mimar, ressam, grafik tasarımcısı ve akademisyen Mehmet Bedrettin Kökten, her ne kadar İstanbul‘da doğmuş ve mezarı şimdi doğduğu o kentte olsa da, İzmir için önemli bir isimdir… Facebook’ta halen faal olan kişisel sayfasındaki bilgilere göre 24 Ocak 1922 tarihinde doğmuş ve yaşamının 44 yılını mesleği gereği İstanbul ve yurdun değişik bölgelerinde geçirmiş olmakla birlikte; 1966’dan 2008’e kadar; yani 42 yıl süreyle İzmir‘de yaşamış, böylelikle neredeyse yaşamının yarısını İstanbul‘da, diğer yarısını da İzmir‘de geçirmiş büyük bir değerdir. (1)
Doğup büyüdüğü İstanbul açısından önemi, Milli Eğitim Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü Anıtlar Şubesi Restorasyon ve Onarım Bürosu ve Vakıflar Genel Müdürlüğü gibi değişik kamu kurumlarında çalıştığı dönemde Osmanlı Dönemi tarihi eserlerinin, özellikle de Bursa‘daki Yeşil Medrese, Muradiye Medresesi, Emir Sultan Külliyesi gibi tarihi eserlerin restorasyonu konusunda ortaya koyduğu son derece başarılı çalışmalardır.
İzmir açısından önemi ise mimarlık eğitimi alanındaki çalışmalarıyla kentin dört bir yanına serpiştirdiği eserlerden ve özellikle İzmir‘deki eski yapılarla eski yaşamı ele alan son derece özgün çizimleridir… Nitekim bugünkü yazımın konusu da bu çizimleri sizlerle paylaşma dileğimdir…
O nedenle sizlere Mehmet Bedrettin Kökten‘in yaşamı, değişik kentlerde mimarlık ve restorasyon alanında neler yaptığı, hangi eserleri ortaya koyduğu ve kişisel özellikleri ile ilgili bilgiler vermeyip bu görevi Prof. Dr. Hikmet Gökmen‘in 1998 yılında Egemimarlık dergisi adına Mehmet Bedrettin Kökten ile yaptığı harika bir röportajın tümünü sizlerle paylaşarak yerine getirmek istiyorum. (2)
İzmir olarak Mehmet Bedrettin Kökten‘den bizlere kalanlar ise başta Kültürpark‘taki çeşme yapısı olmak üzere bugün kızı Hande Kökten‘in oturduğu Karşıyaka‘daki İpek Apartmanı, tasarımını geliştirdiği TC Merkez Bankası İzmir Şubesi binası, İzmir Vakko Mağazası, Egemak Oto Bakım Merkezi ve Tansaş Narlıdere Alışveriş Merkezi ile Uluslararası İzmir Fuarı için hazırladığı T. Emlak Bankası, Suudi Arabistan, Ürdün, Mobil ve Tariş pavyonlarıdır.
Ama sonuçta eğri oturup doğruyu söylememiz gerekirse;
Mehmet Bedrettin Kökten’in Eski İzmir’e ve bu kentteki kültürel mirasa ilişkin çizimleri bugün itibariyle çok değerli olmakla birlikte; Eski İzmir’den hiçbir izin bırakılmadığı bugünkü İzmir’in estetikten uzak, çarpık yapılaşmasına; özellikle de yapsatçılığa dönüşen mimarlık mesleği adına 1. Kordon, Karşıyaka ve Konak-Üçkuyular hattındaki Çin Sedlerinde ortaya konulan kent suçlarına bakıldığında -ne kadar iyiniyetli olurlarsa olsunlar- bu kötü manzarada mimarların da payı olduğunu kabul edip; şehrin planlanması, rantın kentin egemenleri adına yeniden dağıtılması ve mimari tasarım-uygulamalarında ortaya çıkan işbirliklerinin Koca Sinan’ı bile mezarında ters çeviren kötülükleri beraberinde getirdiğini kabul etmemiz gerekiyor….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
(1) https://www.facebook.com/bedri.kokten
(2) Hikmet Gökmen, “Bedri Kökten”, Egemimarlık Dergisi, 95/1, 25. sh.14-18
Mehmet Bedri Kökten‘i ve eserlerini daha iyi tanımak için yararlanılabilecek diğer kaynaklar:
1) Mehmet Bedrettin Kökten, https://www.izmir-smd.org.tr/Uyeler/8/Mehmet-BedrettinKokten-1921—2008-
2) Ömer Durmaz, “Bedri Kökten”, https://cts.gov.tr/article/9248
3) İpek Apartmanı, https://izmirkentbellegi.yasar.edu.tr/ipek-apartmani/
4) Sanatçı Bedri Kökten, https://www.izmirsanatdefteri.com.tr/tr/sanatci-bedri-kokten/51
5) Türk reklamcılığının gelişimine katkı sağlayanlar, Reklaminsan, Türk Reklamcılar Ansiklopedisi, https://reklaminsan.com/turk-reklamciliginin-gelisimine-katki-saglayanlar/genclere-tavsiyem-bu-meslekte-bol-kitap-karistirsinlar-gezsinler-yorulmadan-sorsunlar-serbest-elle-cizgiyle-renkle-akademik-bir-hava-icinde-cizsinler
Eski İzmir çizimleri…
TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi’nin Egemimarlık dergisinden…
“Tarih İçinde İzmir” serisi, Bedri Kökten Aile Arşivi….
Bedri Kökten’in 8 yaşındayken çizdikleri…
Sümerbank ve Ziraat Bankası için yapılanlar…
Kent Stratejileri Merkezi 