Bir Devlet İki Cumhuriyet – Türkiye’de Özyönetim ve Merkeziliğin Anayasal Dinamiği

Kitabın adı: Bir Devlet İki Cumhuriyet, Türkiye’de Özyönetim ve Merkeziliğin Anayasal Dinamiği

Yazarı: Dinçer Demirkent

Yayınevi: Ayrıntı Yayınları

Basım yeri ve yılı: İstanbul, 1. Baskı 2017

Kapak tasarımı: Gökçe Alper

256 sayfa

Dinçer Demirkent: 1983, İzmir doğumlu. İzmir Atatürk Lisesi’nden 2001 yılında mezun olmuş, aynı yıl Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ne girmiştir. 2006 yılında lisans öğrenimini tamamlamış, 2011 yılında aynı fakültenin anayasa kürsüsüne asistan olmuştur. 2017 yılında 686 sayılı Olağanüstü Hal KHK’sı ile mesleğinden ihraç edilmiştir. Daha önce Murat Sevinç ile birlikte hazırladıkları Kuruluşun İhmal Edilmiş İstisnası: 1921 Anayasası ve Tutanakları İletişim Yayınları’ndan basılmıştır. Yayın Kurulu üyesi olduğu Ayrıntı Dergi başta olmak üzere çeşitli dergilerde yazmaktadır.

Kitap Hakkında

Türkiye Cumhuriyeti’nin anayasal kuruluşuna ilişkin iki karşıt fikrin ve pratiğin birbiriyle mücadelesi içerisinde olduğunu vurgulayan bu kitap, özellikle 1920’den 1924’e kadar olan dönemi etraflıca incelemektedir. Cumhuriyet anayasalarını yapan kurucu meclis tutanaklarında ve Cumhuriyet’in korunmasına ilişkin Anayasa Mahkemesi kararlarında net olarak gösterilen bu çatışmanın varlığı, Türkiye’nin gerçek anayasal sorunu olarak sunulmuştur: 

En kaba tanımıyla ‘egemenliğin kaynağının halkta olduğu siyasal form’ olarak cumhuriyet, egemenlik kavramının evriminde bir kopuş yaratmıştır. Rousseau ve Sieyes’in düşünceleri ekseninde kopuş, egemenliğin ‘bir’ olan monarktan ‘çok’ olan halka geçişi sorunu olarak tanımlanabilir. Rousseau’dan kaynağını alan halkın temsil edilemez oluşu fikri, halk egemenliği üst kurgusunun ve egemenliğin doğrudan doğruya halk tarafından kullanılmasının; Sieyes’ten kaynağını alan ulusun ancak temsilcileri aracılığıyla konuşabileceği fikri ise ulus egemenliği kurgusunun ve egemenliğin temsilciler eliyle kullanılabileceğinin düşünsel dayanakları olmuştur.

Türkiye’de Cumhuriyet’in iki karşıt kuruluşunu, halk egemenliği üst kurgusuna dayanan 1921 Anayasası ve ulus egemenliği kurgusuna dayanan 1924 Anayasası bağlamında inceleyen araştırma, 1924 anayasal düzeni içinde halka çizilen sınırların, 1961 ve 1982 Anayasalarında ulus egemenliği kurgusu içinde nasıl konsolide edildiğini ortaya koymaktadır.

Günümüzdeki Anayasa tartışmaları açısından önemli bir başvuru kaynağı.

İçindekiler

Teşekkür

Sunuş

Kuruluş Sorunu

Dinamik Cumhuriyet: Ara Sonuçlar

Cumhuriyetin Birinci Kuruluşu

Cumhuriyetin İkinci Kuruluşu

Sonuç

Kaynaklar

Kitap Kokusu’ndan…

Türkiye’de cumhuriyetin anayasal anlamı nedir?

Bu sorunun yanıtını arayan Dinçer Demirkent, Türkiye’nin anayasal düzeninin, iki karşıt kuruluşa dayanan, iki karşıt cumhuriyet ve bu bağlamda seyreden mücadelelerle biçimlendiğini belirtiyor.

Bu mücadelenin kurucu meclislere yansıdığını söyleyen Demirkent, 1921 Anayasası’nın yerellik, 1924 Anayasası’nın da merkeziyetçilik vurgusuyla öne çıktığını ve bu durumun egemenliğin kullanılması açısından cumhuriyetin iki farklı ve karşıt kuruluşundan birini tercih etmek anlamına geldiğini savunuyor.

Kitap bu bağlamda, şu soruların yanıtını arıyor:

* Sınıf çatışması sonucu yoğunlaşan talepler, cumhuriyet kurumlarını nasıl esnetti?

* Kürtler ve gayri Müslim azınlıklar siyasal birliğin neresinde?

* Din, cumhuriyet kurumlarını nereye kadar zorladı?

* Kadınların cumhuriyet içindeki yeri nedir?

Bu sorulara doyurucu yanıtlar veren çalışma, Türkiye’deki anayasa tartışmaları açısından önemli bir kaynak.

bir devlet iki cumhuriyet

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s